نيروى اهريمنى مطابقت دارند « 1 » . گزارش كوتاه شهرستانى از انطباق‌هاى همانند در مورد هفت و دوازده سخن نمىگويد . اما با توجه به توازن آشكار نظام محتمل به نظر مىرسد كه انطباق‌هاى عددى همانندى بر روى زمين و در ميان نيروهاى اهريمنى وجود داشته است . فزون بر آن انطباقى در خور توجه ميان بخش شدن فرقه كنثائى به شاخه‌هايى كه شهرستانى وصف كرده و آنچه درباره جريان‌هاى گونه‌گون مزدكيان و خرميان در آغاز دوران اسلامى دانسته شده ، وجود دارد . منبع‌هاى مخالف يكديگر بيشتر مزدك را كسى كه آزادى افسارگسيخته را روا مىدانسته توصيف كرده‌اند و خرم دينيان همچنانكه از نامشان پيداست بيشتر نظريه‌اى مثبت نسبت به خوشىها و لهوهاى زندگانى داشتند . حضور يك جريان مشخص پرهيزگارى و رياضت‌گرائى را نيز در ميان ايشان همانند وضع صياميه در ميان كنتائيان به خوبى گواهى كرده‌اند « 2 » . همه مىدانند كه در ميان خرميان اعتقاد به تناسخ روح‌ها همانند نظريه بخش سوم كنثاويه نقل شده به خامه شهرستانى رواج تمام داشته ، هر چند اين اعتقاد درباره مزدك يا بطى تأييد نشده است . نظر به اين همسانىهاى بسيار اين پرسش را به خوبى مىتوان مطرح كرد كه آيا كنثويه شهرستانى با برخى از مزدكيان و خرميانى كه ديگر مأخذها به ويژه در ايران باخترى ، از آنها ياد كرده‌اند يكسان نيستند . با اين وصف اگر مزدك در آموزش‌هاى مذهبىاش هم به كنثائيان نزديك بوده و اين جماعت بخشى مهم از پيروانش را تشكيل مىداده‌اند . بديهى است كه پيروان مزدك را كه بيشتر مرد كار و اصلاح‌خواهى راستين بوده تا آموزگار مذهبى ، بسى گروهها از پيروان كيش‌هاى ديگر به ويژه در سرزمين‌هاى شمال باخترى ايران و فرارود « 3 » تشكيل مىدادند . شهرستانى در ميان فرقه‌هاى مزدكى از فرقه‌اى به نام

--> ( 1 ) . شهرستانى ص 193 . ( 2 ) . يار شاطر ص 1012 . ( 3 ) . ورارود vara - rud ترجمه ما وراء النهرست فردوسى گويد : -